De Vlaamse Regering keurde op 6 februari 2026 verschillende aanpassingen aan het Vrijstellingenbesluit en aan het Meldingsbesluit goed. Deze wijzigingen kaderen in een duidelijke stap richting minder administratie en een snellere realisatie van projecten.
Context
De wetgeving somt alle handelingen op waarvoor een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen vereist is. Tegelijk werd de Vlaamse Regering gemachtigd om een lijst te bepalen van handelingen waarvoor slechts een melding vereist is omwille van het eenvoudige en gangbare karakter van de handelingen, of omdat er al gedetailleerde voorschriften van toepassing zijn (bv. verkavelingsvoorschriften). Zo’n meldingsprocedure is veel eenvoudiger dan een vergunningsprocedure en betekent voor aanvragers dus aanzienlijke tijdswinst. Daarnaast werd de Vlaamse Regering gemachtigd om een lijst te bepalen van handelingen die volledig vrijgesteld zijn van vergunning, rekening houdende met het tijdelijk karakter van deze handelingen of met hun geringe ruimtelijke impact.
Sinds de invoering van het Vrijstellingenbesluit en het Meldingsbesluit in 2010 zijn de regels slechts één keer grondig gewijzigd, met name in 2016. De Vlaamse Regering vond het daarom hoog tijd om het onderliggende systeem van vrijstellingen en meldingen in vraag te stellen en om het toepassingsgebied van beide instrumenten te herzien. Die wijzigingen werden op 6 februari 2026 goedgekeurd en treden op 1 maart 2026 in werking.
Wat verandert er?
-
Meer handelingen vrijgesteld van vergunning
Daarbij werd gedacht aan het vereenvoudigen van (energetische) ingrepen aan woningen, blijkt onder meer uit de volgende nieuwe vrijstellingen:
-
Alle binnenverbouwingen, dus ook deze met impact op de stabiliteit;
-
Gevel- en dakwerken zonder volumetoename;
-
Isolatiewerken, voor zover de rooilijn niet overschreden wordt;
-
Zonnepanelen en zonneboilers (zodat ook het plaatsen van stekkerzonnepanelen zonder vergunning kan);
-
De bovengrondse onderdelen van airco’s of warmtepompen.
Voor de landbouwsector werden ook verschillende nieuwe vrijstellingen ingevoerd (bv. schuilhokken voor weidedieren tot 80 (i.p.v. 40) m², één pocketvergister, enz.).
Daarnaast zullen op het openbaar domein meer werken zonder vergunning kunnen gebeuren (bv. aanleg van overdekte fietsenstallingen tot 100 m², plaatsing van zonnepanelen in de bermen van autosnelwegen of spoorwegen, vervanging van bruggen of tunnels om veiligheidsredenen, enz.).
Let op: voor elke vrijgestelde handeling gelden bijzondere voorwaarden. Het blijft dus belangrijk om steeds de regels uit het Vrijstellingsbesluit zelf te raadplegen.
Omdat veel van de bovenstaande zaken voordien meldingsplichtig waren, blijven er nog maar weinig handelingen onder de meldingsplicht vallen. Het gaat in essentie enkel nog over een aantal tijdelijke handelingen.
2. Uitbreiden van woningen
Een belangrijke kanttekening is dat het uitbreiden van woningen (tot 40 m²) opnieuw vergunningsplichtig wordt, en zal dus niet langer met een melding kunnen. Dat geldt dus ook voor bv. aangebouwde veranda’s.
3. Beperking van bevoegdheid van lokale besturen
Tot slot werd de bevoegdheid van lokale besturen enigszins ingeperkt. De Vlaamse Regering heeft namelijk verduidelijkt voor welke vrijgestelde handelingen de lokale besturen nog een lokale vergunningsplicht kunnen invoeren.
Dat is voortaan enkel mogelijk voor:
-
het vellen van bomen
-
het vellen of rooien van houtige beplantingen met erfgoedwaarde
-
handelingen aan beschermd onroerend erfgoed of andere erfgoedwaarden.
Als een lokaal bestuur nog regels heeft die meer handelingen vergunningsplichtig maken, moeten die regels binnen de 2 jaar (en dus uiterlijk tegen 6 februari 2028) aangepast worden.
Heeft u vragen heeft over wat vergunningsplichtig, meldingsplichtig of vrijgesteld is? Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons team Omgevingsrecht.